TÜRÜMÜZÜ
TEHDİT EDEN BELİRSİZLİK
Evimiz
ilk kabuğumuzdur. Tehlike veya mutluluk anlarında içine çekildiğimiz, kendimizi
gizlediğimiz ya da özgürlüğümüzü istediğimiz gibi ilan ettiğimiz tek ve en
gerçekçi mekânımızdır. Kuban’a göre “Bir
bakıma, simgeleşen fiziksel çevre günlük yaşantıyla adeta eşdeş”[1]
Kuban, bu ifadesini daha çok evimizin dışındaki dış çevre ve mekânlar için
kullanıyor ama bu çevre mekâna evimizi de dahi edebiliriz. Eviz de bizim
dışımızda ve bizi dıştan sarıyor, bir kabuk gibi. Bu kabuk içinde harekete
diyoruz şimdilerde. Dışarıdaki belirsiz zorbalık bütün faşist ideolojik
pratiklerden daha korkunç. Türümüzü tehdit ediyor. Türümüzü tehdit etmekle
kalmıyor, bugüne kadarki bütün insanlık birikimlerimizin değersizliğini bizi
kabule zorluyor. En basitinden bir deniz kenarında bir kahve veya çay içmeyi
arzuluyoruz. Zevklerimizi bir belirsizliğin tedirginliği işgal etmiş durumda.
NORMAL
HAYAT TANIMI DEĞİŞİYOR
Bir
yandan evimizi çekilmişken bir yandan da durumumuzu tam anlamıyla henüz kontrol
altına alamamış olsak da uyum göstermeye başlıyoruz. İlk kabuğumuzun içini
düzenlediğimiz ve bu iç içinde belli bir hareket alanını kendimize göre
oluşturduğumuz gibi, dış çevremizi de düzenleme girişimlerimiz var. Davranışsal
esnekliğimiz bizi her zaman yeniliğe mümkün olduğunca kolay adapte olmayı
mümkün hale getiriyor. Yine dışarıdan yemek söyleyebiliyoruz. Yine dışarıyla
belli bir düzende ilişkimiz sürüyor, o oluşturduğumuz güvenli alanla. Ancak
asıl yaptığımız şeyler içeride. Davranışsal esnekliğimizle, en yakın çevreden
en uzak mekâna, bir başka kabuğun içine kadar kendimizi iletip, etkileşimlerde
bulunabiliyoruz. Bunun ilk örneklerini gazeteciler deneyimliyor. Daha önceden başlayan
ancak pandemi ile birlikte daha da, üstelik içerik zenginli ve çeşitliliğiyle
artan biçimde gazeteciler, alternatif bir medya ağıyla bize sadece pandimiyle
ilgili değil dünyada neler olup bittiğiyle ilgili bilgiler aktarmaya çalışıyor.
Evde gazetecilik ve televizyonculuk, internet ile özellikle bugün yeni bir
boyut kazandı. Konuklar tıpkı normal hayattaymış gibi bu kez bilgisayar veya
telefonlarımızın ekranlarında. Gazetecileri takip eden bir başka grup ise sanatçılar.
Sanatçılar canlı performanslar sergiliyorlar. Günün belli saatleri bireysel ve
toplu konserler veriliyor. Baletler danslar sergiliyor. En son geldiğimiz
noktada mezatlar bile internet üzerinden canlı yayınlanmaya başladı. Bütün bu
olup bitenlere normal hayat demek mümkün değil ama ya normal hayatın tanımı
değişiyor ise?
DAVRANIŞSAL
ESNEKLİK
Aslında davranışsal esnekliğimiz bugünün konusu değil. Bundan önceki olağanüstü ekonomik ve sosyal kırılmalarda da böyle değişimler yaşayıp, uyum sağlayabilmişiz. Dinazorlar ve diğer bir çok canlı aslında bugün hayatımızda uyum sağlayamadığı için yoklar. Bir felaket karşısında ortadan bir anda kalkmış değiller. Çünkü davranışsal esneklik bize sadece yeni alışkanlıklar kazandırmıyor. Aynı zamanda değişen yaşam koşulları bağlamında bizi yeniye adapte olma güdüsü de kazandırıyor. Pandemi de olduğu gibi ilk şaşkınlığı atlattıktan sonra olağanüstü şartlarda nasıl yaşamamız gerektiğiyle ilgili bir yandan kafa yorarken, bir yandan da adaptasyon sürecine adapte oluyor ve bu performans ile yeni yaşam formları geliştirebiliyoruz. Hiçbir şey imkânsız değil ama her şey de mümkün değil. Her şeyin mümkün olmayacağını imkânsızı nereye kadar zorlayabileceğiyle bağlantılı olduğunu düşünüyorum. Şu da bir gerçek ki, milyonlarca yıldır hayatta olduğumuza ve bir çok olağanüstü, yok edici, soyumuzu tehdit edici kırılmalara uyum gösterdiğimiz gibi davranışsal esnekliğimizle daha ne kadar uyum göstereceğimizi bize zaman gösterecek. Şu an için ilk kabuğumuzda olsak da bu kabuğumuzu bir kez daha çatlatıp dışarı çıktığımızda yeni birileri olacağımız kesin gibi.
[1] Kuban,
Doğan, Mimarlık Kavramları, s. 9, Yapı Endüstri Merkezi Yayınları (YEM), 6.
Baskı, İstanbul, 2002.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder