EĞİTİM ÖĞRETİM MODELİ ARAYIŞINDA YENİ BİR YÖNTEM: ESNEK DERSLİK

Yeni bir ortam olarak bireysel küresel mekân

Öğretme bunaklığı yaşayan eğitimcilerden ve baskı altında öğrenme güdülerini kaybetmiş, öğrenme bunaklığı yaşayan öğrencilerden nasıl kurtuluruz? Bu sorunun cevabını önemsiyorum. Çünkü bu soruya verilecek cevap, bir yeni eğitim mekânı tasarımı kadar yeni bir gelecek tasarımının da cevaplarını bize verecek inancındayım. Bu sorunun cevabının ise küreselleşme içinde gizli olduğu kanaatindeyim. Bu bağlamda küreselleşme, en basit tanımıyla duygu ve düşüncelerden fikirlere, inançlardan kültür ve geleneğe, kısacası insan ile ilgili olan her şeyin birbiriyle çeşitliliğin ilhamıyla bütünleşme sürecini ifade eder. Küreselleşmede bütünleşme bir parçanın bütüne katılması ve kendini o bütün içinde eritmesi değil, tam aksine kendini kendi dinamikleriyle, o devasa akışın içinde tutması, hatta akışa katkı vermesi anlamına gelir. Dolayısıyla küreselleşme aynılaşmayı ifade etmez, daha çok çeşitliliğe vurgu yapar. Hatta çeşitliliğin ilhamıdır küreselleşme. Bu tanım bağlamında küreselleşme en kuytu mekânlara da çeşitliliğinin akışında yeni anlamlar kazandırmaktadır.

Mektup arkadaşlığından kuytudaki dersliklerin ifşasına

Kuytu mekânlar ülkelerin eğitim-öğretim alanları, yani sınıflar, dershaneler ve amfilerdir. Küreselleşme insan esnekleştirdiği gibi eğitim-öğretimi mekânlarını da esnekleştirmektedir. Böylece eğitim-öğretim mekânları kuytudan, yani devletlerin korunaklı özellikle de “milli” dediği alanların dışına çıkmıştır. Küreselleşmeyle birlikte en uzaktaki sınıflarda eğitim-öğretim verenler ile eğitim-öğretim alanlar, dünyanın bir başka uzak noktasındaki, en kuytudaki okullardaki eğitim-öğretimcileri ve öğrencileriyle dolaysız etkileşime geçebilmektedirler. Bir dönemin mektup arkadaşlığı, ortak bir aydınlanmanın küresel kaderi denilebilecek paydada buluşmaktadırlar. “Mektup arkadaşlığı”, mekânın esnekliğinde internet yoldaşlığına dönüşmüştür.

Esnek mekân esnek eğitim-öğretim

Küreselleşmenin alamet-i farikası olarak da nitelendirilebilecek internetin, insana ve dolayısıyla mekâna getirdiği esneklik, yeni bir insan modeli ile birlikte yeni esnek mekânı da inşa etmiş-ortaya çıkarmıştır. Bu yeni mekân sanal gerçeklik derslikleridir. Bu mekânlara ulaşmak için ne toplu taşıma araçlarını kullanmak gerekir ne de bir başka şey. Bu mekânlara devam zorunluluğu yoktur. İster lattenizi, ister çayınızı içerken, ya da kahvaltınızı yaparken veya akşam yemeği yerken derslere katılabilirsiniz. Çünkü sınıflar, dershaneler, amfiler cep telefonlarında veya tablet bilgisayarlardadır. Dünyanın en yetkin bilim insanlarından neredeyse istediğiniz her dersi alabilir, bilgisayarınıza yükleyip, istediğiniz zamanda, istediğiniz şekilde izleyebilir, notlarını alıp, sınavlarınıza girer ve ortaokul, lise ve üniversite diplomanızı alabilirsiniz. Amacınız diploma değilse, birçok bilimi derinliğine kavrayıp, öğrenebilirsiniz.

Sanal gerçeklik derslikleri

Bu güne kadar internet üzerinden daha çok kurumsal bazda açık öğretim, uzaktan öğretim gibi ortamlarda sanal gerçeklik dersleri yapılıyordu. Bunlar kurumsal-kapalı ortamlardı. İstanbul Üniversitesi Profesörlerinden Sosyolog Sayın Veysel Bozkurt, bir ilke imza atarak sosyoloji derslerini internet üzerinden yayınlamaya başladı. Bu yeni bir alternatif esnek öğretim-eğitim metodudur ve aynı zamanda esnek eğitim-öğretim mekânıdır. Bozkurt, internetteki bölük pörçük sosyoloji ile ilgili birçok bilgi karşısında, ilk kez son derece ciddi ve derinlikli, aynı zamanda son derece ayrıntılı ve herkesin izleyip öğrenebileceği sanal gerçeklik dersliğinde, sosyolojinin geleceğin bilimi olarak çağa uyumlu biçimde nasıl esnek olduğunu da bize ifşa ediyor. Bozkurt’un bu yeni yaklaşımı, küreselleşme evreninde sosyolojiye ne kadar ihtiyaç duyduğumuzun da bir göstergesidir. Çünkü bu derslerde sosyoloji yeni bir anlama bürünmüyor, aynı zamanda küreselleşen yeni ders mekânı, yani esnek derslik modeli bağlamında öğretme ve öğrenmeye yeni bir mekân kazandırıyor. Böylece öğretme bunaklığı yaşayan eğitimciler ve baskı altında öğrenme güdülerini kaybetmiş, öğrenme bunaklığı yaşayan öğrenciler için yeni bir fırsattır diye düşünüyorum. Artık eğitimciler eğitime açık kaynaklı olarak yaklaşıp benimseyebilir, dünya ile bunu paylaşabilir, öğrenmek isteyen ve kendi geleceğini planlamak isteyenler de bundan faydalanabilir. Burada sağlanacak kâr ise sadece bilginin gelişmesine ve geleceğin inşasına dönük olacaktır. Eğitim-öğretim bu şekildeki bir yeniden yapılanmasıyla, ağır mali yükler getirecek ama buna karşılık katma değer üretmeyecek klasik nitelikten çıkarılabilir. Bu bağlamda haftanın belli günleri öğreten-öğrenen işbirliğini güçlendirmek, öğretilen ve öğrenileni kalkıcı hale getirmek için hafta içinde konferanslar, laboratuvar çalışmaları, talep edenler için işbirliği ve tartışma odaları, video konferanslar vb. düzenlenebilir. Bu esnek derslik modeliyle kişiselleştirilmiş eğitim modeli birleştirilerek yeni sohbet modelleri, yeni beyin fırtınası laboratuvarları vb geliştirilebilir. Dolayısıyla Sayın Bozkurt’un ortaya koyduğu bu çalışması önemsenmeli ve değerlendirilmelidir.

(Kendisini öğrencisi ve şu anda sosyoloji doktorasını yapan, Yüksek Lisans öğrencisi Aysun Şarkaya Büyükyazı ve Değişen Dünyada Sosyoloji kitabıyla tanıdığım Prof.Dr. Veysel Bozkurt'a saygılarımla./ Sizi yenileyecek, sosyolojiyle kendinizi tanımanızı, toplumu kavramanızı ve geleceğe ve her şeye bakışınızı değiştirecek derslere aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz: https://www.youtube.com/watch?v=PNtD7b4-dA8).

NOT: 21. Yüzyılın dersliklerinin nasıl olması gerektiğiyle ilgili başta ABD olmak üzere birçok Avrupa üniversitesinde çeşitli bilimsel çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmaların biri de esnek eğitim modelidir. Öğrenme alanlarının yapay biçimde esnekleştirilmesi (güzel binalar, iç açıcı sınıflar, hareketli sıralar, akıllı tahtalar vs.) değil, öğretme ve öğrenmenin yeni öğretenleri, yeni öğrenenleri ve yeni mekânlarının nasıl olacağı veya olması gerektiğiyle ilgilidir.