(SOSYOLOJİK OLARAK UZAK KAVRAMI ÜZERİNE BİR DENEME ÇALIŞMASI)
(Hayatta kalmanın anlamı olarak yeni izolasyon ve karantina biçimleri)
(“Asıl uzak, yaklaşılamaz olan’dır.” Walter Benyamin Pasajlar kitabından)
“Uzak” kavramı üzerine sosyolojik bir düşünme jimlastiği yapmaya çalışıyorum bir süredir. Karantila ve izolasyon biçimlerindeki değişim üzerine bir arkeolojik kazı deneme çalışma çabası bir anlamda)
“Uzak” nedir? “Uzak” niye ifade eder? “Uzak” ne için vardır? “Uzak” olmanın yaşamayla ölmeyle doğrudan bağlantısı var mı? Modernleşme ve uzak ilişkisi nasıl kurulur? Neoliberal politikalar, küreselleşme, “birey”in ve toplumun inşasında uzak’ın anlamı nedir? “Uzak”ın “ben” ve “ötekini” değiştirici ve dönüştürücü gücü var mıdır? Ve daha bur çok soruya cevap aramaya çalışıyorum. Bu sözcük ve karamı bir deme çalışması olarak neden seçtim önce kısaca onu açıklayayım: Covit19 bize göre çok uzak bir coğrafyadan yayılarak yine en uzak noktadaki insanın hayatını değiştirdi. Hepimizi izole etti. Evlerimize kapattı. Son özellikle otuz elli yılda, internetin de hayatımıza girmesiyle bütün uzaklar yakına dönüşmüştü.
İÇ GÖÇ VE UZAKLAŞMA
Ülkelerin kendi içindeki iç göçler, dünyamızdaki ülkeler arası göçler, dünyamızı küçük bir köy haline getirmişti. İç göçlerle birlikte şehirde yaşam ağırlıklı bir hal aldı.
Köylerden uzaklaştık. Mahalleler uzaklaştı, artık eski mahalleler yok. Eski komşuluk ilişkileri yok. Eskiden, geleneksel yapıdan uzaklaştık. Nihayetinde bugün geldiğimiz noktada ölmenin, ölüyü defnetmenin anlamı bile değişti. Kendi coğrafyalarımızdan kopmadık, biyolojimizden de koptuk.
BEDENDEN UZAKLAŞMA
Esteti cerrahi kendi bedenimizle yeni edenimiz arasında uzlaşmaz bir yeni “ben” i inşa etme çalışıyor. Kimya yeni “ben”imize alışmamız için, ortaya çıkan ruhsal bunalımlarımızla bizi uzlaştırmaya çalışan antidepresanlar üretiyor bizi acıdan, uykusuzluktan, stresten, günlük hayatın baskısından uzak tutmak için.
İNANÇTAN UZAKLAŞMA
Tanrı ile aramız eskisinden daha açık. Tanrı’ya yakınken çözülememiş problemlerimiz uzakken de çözülemiyor. Covit19 dolayısıyla bugün cenazelerimizi daha derine gömüyoruz, çünkü yaşarken birbirimize tehlikeli olduğumuz uzaklık, nasıl ki bizi hayatta tutacaksa, ölümüzün de uzak, derinde olması hayatta kalmamızın sırır gibi.
RİTÜELLERİMİZİN YALNIZLIĞI
Kalabalık nikâhlar yerine dört kişiyle evlenmek bugün en sağlıklı nikah töreni biçimi; dolayısıyla aileler, çocuklarının en mutlu günleri olarak nitelendirilen evlilik törenlerinden uzaktalar. Sanatçılar konserlerini internet üzerinden veriyorlar. “Fiziki mesafe” “sosyal mesafe” kavramları hayatımıza girdi.
YAŞLI VE GENÇLER İÇİN ANLAMINI DEĞİŞTİRDİĞİMİZ İZOLASYON VE KARANTİNA
Çocuklarımızı uzaktan seviyoruz. Yaşlı insanları hayatta kalmak için hayatımızdan uzaklaştırdık (izole ettik), gençleri ise neslimizi sürdürmeleri için uzağımızda koruma altına alarak hapsettik (karantinaya aldık. Hatta yalı insanların üzerine çarpı attık, tıpkı bir dönem istenmeyen halkların kapılarına attığımız çarpılar gibi. İzolasyon geçmişle ilginç bir kan davası, bir zorbalık durumuna evrildi. Yaşlı insanları hayatımızdan uzak tuttuğumuzda hayatta kalabileceğimiz önyargısı, sosyal bir fenomen olarak hayatımızda şaşırtıcı bir biçimde beliriverdi. İzolasyon kendimizi korumaya dönük bur uzaklaşma, karantina ise geleceğimizi güvende tutmak için uzaklaştırma biçimini halini aldı.
UZAKTAN LİNÇ VE İFŞA
Uzağın kendimize göre her alanda güvenli alanında güvenli coğrafyasında ifşa ve lincin keyfini sürdüğümüz de bir vak’a. Uzaktan attığımız sosyal medya mesajlarının (twetter vb.) insanların canını yakmadığını düşünmek, bir düşünme biçiminden çıktı kolektif bilincin acımasızca yok edici aracı haline geldi.
YENİ BİREYSEL SINIRLAR, YENİ SOSYAL HARİTALAR YENİ BİLİNÇ
Uzatmayayım, konunun üzerinde daha ayrıntılı da çalışıyorum: Pandemiyle birlikte “uzak” ve yakın kavramlarını yeni anlam kazandı. Çin’in dış saldırılardan korunması için yaptığı ifade edilen Çin Seddi, bütün hayatımıza yayıldı. Çin Set’leri inşa ediyoruz. Bu Çin Set’leri, yeni datalar olarak beliriyor ve kendisini gösteriyor hayatımızda. Sessiz, silahsız bir orduyla savaşıyoruz ve değişiyoruz. Bu değişim sınırlarımızı da değiştiriyor. Zaten coğrafi kavramlar olmayan “uzak” ve “yakın” yeni anlamlar kazanıyor. “Şu an” hem yaşar hem düzenlerken, yeni yakınlıklar ve yeni uzaklıklar icat ediyoruz; ancak bu zorbalık ve çıkar üzerinden seriliyor yaşamın üzerine. Sadece mekân değil, zaman ve insan da yeni anlamlar kazanıyor. Böylece yeni unutma biçimleri de geliştiriyoruz. O halde yeni belleğimiz inşa olurken “uzak” ve “yakın” ilişkimiz nasıl olacak?.. Bunları ilerleyen zaman içinde sizlerle paylaşmak istiyorum parça parça, başlıklar halinde... Yeni toplumsallık ve yeni yalızlık biçimleri... Örn: Duayla ve bilimle uzaklaşma ve uzaklaştırma. Örn: Gelenek ve modernlik ile uzaklaştırma. Örn. Eleştirerek veya kabul ederek -otorite ve özne bağlamında- uzaklaştırma. Yeni sosyal vicdani retçilik. Örn: uzak ol iyi ol çözüm mü? vb. (au
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder